Podręczniki medyczne o szczepionkach.

Regularnie w dyskusjach na temat szczepień padają oskarżenia typu: jakie są Twoje kwalifikacje? Ty nie jesteś lekarzem specjalistą! Nie jesteś na tyle wykwalifikowanym, aby móc się wypowiadać. Nie skończyłeś szkoły medycznej, więc nie masz prawa [i wiedzy] żeby się wypowiadać w tym temacie. 

Jeśli chodzi o szczepionki, powtarza się nam regularnie i z każdej strony, że tylko doktor immunologii lub lekarz (dowolnego rodzaju pod warunkiem, że mówi o nich dobrze) lub pielęgniarki (zwłaszcza, gdy pielęgniarka, która zajmuje się podawaniem szczepionek o tym mówi) mają kwalifikacje, aby mówić o skuteczności szczepień, ich bezpieczeństwie, (nie)toksyczności jej elementów składowych, o potrzebie chronienia tych z obniżoną odpornością oraz o istnieniu i poleganiu na koncepcie odporności stada wywołanej szczepieniem, choć życiowe doświadczenie pokazuje, że mało który przeanalizował temat na własną rękę. Tak się składa, że promotorem szczepień może być dosłownie każdy, ale jeśli zaczniesz poddawać je krytyce i weryfikowaniu tej praktyki z obiektywnie istniejącą rzeczywistością to nie wystarczy ci kilka tytułów doktora, bo i tak zostaniesz oznaczony etykietą konowała.

W koncepcie medycyny opartej na dowodach badanie empiryczne, które spełnia kryterium najwyższych standardów to badanie metodą podwójnie ślepej próby, z grupą kontrolną otrzymującą placebo, obojętną substancją jak na przykład sól fizjologiczna. Choć zdarzają się wyjątki i takie badania są przeprowadzane to raczej regułą niż wyjątkiem jest to, że szczepionki testowane są w stosunku do innych szczepionek, albo w stosunku do substancji które nie są obojętne. Kilka dekad temu lekarz Robert S. Mendelsohn mówił, że „Nie istnieje ani jedna szczepionka w tym kraju, która zostałaby poddana badaniu z grupą kontrolną. Nigdy nie wzięto grupy 100 ludzi, którzy chcieli zostać zaszczepieni i podali 50-sięciu z nich szczepionkę, pozostawiając resztę w spokoju i zmierzyli wyniki. A z racji tego, że nigdy tego nie zrobiono, jeśli chcesz być miły to nazwiesz szczepionki remedium o niepotwierdzonym działaniu.” Więc kto tu jest konowałem?

Marian Mazur twórca jakościowej teorii informacji zaproponował podział dziedzin ludzkiego poznania na sztukę, filozofię i naukę. Poniżej objaśnienie o co chodzi:

Dziedziny ludzkiego poznania - Marian Mazur

„Twórca polskiej szkoły cybernetycznej Marian Mazur wyróżnił trzy wielkie dziedziny ludzkiego poznania: sztukę, filozofię i naukę. Różnią się one od siebie relacjami wobec twierdzeń i procedur dowodowych, co pokazuje tablica 1. Te właśnie relacje łączą je w pewien system ludzkiego poznania.

DziedzinaTwierdzeniaProcedury dowodowe
Sztukanie zawieranie zawiera
Filozofiazawieranie zawiera
Naukazawierazawiera

Tablica 1. Zintegrowany system ludzkiego poznania

Sztuka jest najstarszą dziedziną ludzkiego poznania, nie zawiera ona żadnych twierdzeń ani procedur dowodowych. Filozofia jest młodsza niż sztuka, zawiera ona twierdzenia, natomiast nie zawiera procedur dowodowych – zamiast nich występuje w niej powoływanie się na autorytety. Najmłodszą historycznie dziedziną ludzkiego poznania jest nauka, która zawiera twierdzenia i procedury dowodowe. M. Mazur podkreślał, że w nauce występują tylko twierdzenia i procedury dowodowe, tam zaś gdzie zaczynają się autorytety kończy się nauka i zaczyna filozofia.

Mazurowskie rozróżnienie sztuki, filozofii i nauki wymaga pewnego komentarza. Skoro nauka zawiera tylko twierdzenia i procedury dowodowe, to zrozumiale jest, że poznanie naukowe jest w stosunku do filozofii i sztuki ograniczone, gdyż dotyczy tylko tego, co na danym etapie rozwoju można udowodnić. To oczywiście nie wystarczy wielu ludziom (w tym również samym naukowcom), dlatego sięgają oni po wiedzę, której nie da się udowodnić, jeżeli ta wiedza będzie wyrażona w formie twierdzeń równie ścisłych jak naukowe, wówczas będzie to filozofia. Twierdzenia filozoficzne mogą być traktowane jako poglądy głoszone przez ich autorów lub zwolenników, przy czym autorytet autorów ma tu duże znaczenie. Filozofia jest metadziedziną w stosunku do nauki, może ją wyprzedzać i inspirować, każdy naukowiec zakłada jakieś twierdzenia filozoficzne, które traktuje jako pewniki. Niektóre twierdzenia filozoficzne mogą zostać udowodnione i wówczas stają się one elementem nauki, przestając być poglądami, które można przyjmować jako prawdziwe lub nie.

Podobnie jak poznanie naukowe również poznanie filozoficzne może nie wystarczyć wielu ludziom, gdyż jest ono ograniczone do tego, co można
wyrazić w formie pojęć i zdań logicznych. Dlatego też ludzie od wieków sięgali po sztukę jako narzędzie poznania o wiele szerszego i głębszego niż poznanie naukowe czy nawet filozoficzne, gdyż nie jest ono ograniczone formalnymi wymogami ścisłości filozoficznej czy naukowej, ani też koniecznością przeprowadzania procedur dowodowych, których nikt od artystów nie wymaga, przedstawiają oni tylko swoją wizję rzeczywistości. Sztuka jest metadziedziną poznania w stosunku do filozofii – i oczywiście również nauki – inspirując do bardziej ścisłego poznawania świata. Język literacki, który jest elementem sztuki – literatury pięknej – funkcjonuje również w filozofii i nauce, w których nie da się uniknąć stosowania słów zaczerpniętych z tzw. mowy potocznej.”

Fragment maszynopisu z wykładu wygłoszonego na konferencji w Rychłocicach w 2003 roku przez Józefa Kosseckiego pod tytułem INTEGRACJA NAUKI I CAŁEGO LUDZKIEGO POZNANIA

Marian Mazur podkreślał, że w nauce występują tylko twierdzenia i procedury dowodowe, tam zaś gdzie zaczynają się autorytety kończy się nauka i zaczyna filozofia.

Dookoła słyszymy jak to w medycynie naukowcy zrobili to czy tamto, albo jak bardzo naukowe coś tam jest. W odległej przeszłości w Polsce, aby jakaś dziedzina mogła uzyskać miano nauki musiała być zaksjomatyzowana, dzięki czemu wiadomo było o czym mówimy, co badamy i czego dowodzimy, bez wartościowania jak ma to miejsce w gdy myślimy stereotypowo zamiast pojęciowo, a w kwestii szczepień powszechnym zjawiskiem jest rozmywanie pojęć, kreatywna księgowość, przemilczanie lub negacja niewygodnych faktów i niszczenie kariery zawodowej osoby, która zacznie się wychylać. W Australii, kiedy ruszył proces przeciwko koncernowi Merck w sprawie ich produktu o nazwie Vioxx, ujawniono wewnętrzne wiadomości , a w nich przedstawiono „naukowe metody” poradzenia sobie z obiekcjami lekarzy, którzy kwestionują bezpieczeństwo Vioxxa. Te „metody naukowe” to głównie „neutralizowanie” i „dyskredytowanie”, a jeśli to nie pomoże to, możliwe, że trzeba będzie delikwenta odszukać i zniszczyć tam, gdzie żyje.” To medycyna ma w zanadrzu do zaoferowania dla ludzi, którzy poddadzą w wątpliwość bezpieczeństwo jakiegoś medykamentu produkowanego przez koncern farmaceutyczny.

W kwestii szczepień mamy pewien zestaw dogmatów [pewników] i każdy kto podejmie się ich weryfikacji, automatycznie staje się Persona non grata. Prawdziwa nauka nie boi się prawdziwych pytań. Prawdziwa nauka wytrzymuje krytykę; przemysł szczepionkowy nie.

Poniżej znajdziesz fragmenty podręczników dotyczące szczepionek. Bez tego nie wiemy na podstawie czego budowane są kompetencje i co ma wpływ na sterowanie pośrednie. Jest w nich to, na podstawie czego student i przyszły lekarz buduje obraz świata dotyczący szczepień:

BIOCHEMIA HARPERA - Robert Murray, Daryl Granner, Victor Rodwell - 789 strony

BIOCHEMIA HARPERAFragmenty w których bezpośrednio mowa o szczepionkach:

…Wiedza o indywidu­alnym profilu genetycznym mogłaby być również użyta jako wskazówka przy doborze bezpiecznych i skutecznych leków lub szczepionek; tymi zagad­nieniami zajmuje się farmakogenomika.

i drugi:

Projekt HapMap realizują wspólnie naukowcy ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Chin, Japonii, Nigerii i Wielkiej Brytanii w celu zidentyfikowania genów związanych z chorobami ludzkimi oraz z różnymi odpowiedziami na stosowane farmaceutyki. Wynik ich pracy, jakim jest mapa haplo typów (HapMap – ang. haplotype map) genomu ludzkiego ma być potężnym źródłem, które po może określić czynniki genetyczne odpowiedzialne za zróżnicowaną wrażliwość ludzi na czynnik środowiskowe, różną podatność na infekcje oraz różne reakcje (pozytywne lub negatywne) na lek i szczepionki.

i trzeci

39. Rozwój techniki rekombinacji DNA, wysoko wydajnych badań

…Poznanie tych technik jest ważne z wielu względów. 1. Daje możliwość racjonalnego podejścia do zrozumienia molekularnych podstaw chorób (np. rodzinna hipercholesterolemia, niedokrwistość sierpowata, talasemie, mukowiscydoza, dystrofia mięśniowa). 2. Stosując technikę rekombinacji DNA, można wytwarzać pod dostatkiem ludzkie białka dla potrzeb leczniczych (np. insulina, hormon wzrostu, aktywator plazminogenu). 3. Można w ten sposób uzyskać białka do szczepionek (np. zapalenia wątroby typu B i do testów diagnostycznych (np. test do wykrywania AIDS). 4. Technika rekombinacji DNA jest stosowana w diagnostyce już rozwiniętych chorób i w przewidywaniu ryzyka rozwoju określonej choroby…

Przy okazji mowy o technice rekombinacji warto zapoznać się z wywiadem ze Stefanem Lanka na temat błędów metodologicznych w izolowaniu wirusów.

i czwarty:

Określone białka mogą być wytwarzane do celów badawczych i diagnostycznych

(…) 2. Może dostarczać materiału ludzkiego (np. insuliny, hormonu wzrostu). Korzyści w obu przypadkach są oczywiste. Chociaż podstawowym celem jest dostarczenie produktów, na ogół białek, wykorzystywanych w lecznictwie (insulina) lub diagnostyce (test do wykrywania AIDS) chorób ludzi i zwierząt, albo też w celach prewencyjnych (szczepionka przeciwko wirusowi zapalenia wątroby B), to jednak możliwe są także inne zastosowania, mające znaczenie rynkowe, zwłaszcza w rolnictwie. Przykładem są próby uzyskania, dzięki inżynierii genetycznej, roślin, które są bardziej odporne na suszę lub ekstremalne temperatury, wydajniej asymilują azot lub które wytwarzają nasiona zawierające komplet niezbędnych aminokwasów (ryż, pszenica, kukurydza itp.).

Podręczniki medyczne o szczepionkach

TOKSYKOLOGIA WSPÓŁCZESNA - Witold Seńczuk - 996 stron

TOKSYKOLOGIA WSPÓŁCZESNAPodręczniki medyczne o szczepionkach

Fragmenty w których bezpośrednio mowa o szczepionkach:

Brak

 

 

BIOCHEMIA: podręcznik dla studentów uczelni medycznych - Edward Bańkowski - 418 stron

BIOCHEMIA - Podręczniki medycznePodręczniki medyczne o szczepionkach

Fragmenty w których bezpośrednio mowa o szczepionkach:

Brak

BIOFIZYKA - Feliks Jaroszyk - 912 stron

BIOFIZYKA - Podręczniki medycznePodręczniki medyczne o szczepionkach

Fragmenty w których bezpośrednio mowa o szczepionkach:

Brak

IMMUNOLOGIA - David Male - 550 stron

Podręczniki medyczneSzczepienie. Termin ogólny dotyczący uczulenia przeciw chorobom zakaźnym, wstępnie wywodzący się z immunizacji przeciw ospie, z zastosowaniem wirusa krowianki (vaccinia).

Rozdział 18. SZCZEPIENIA – [Właściwy rozdział omawiający szczepienia]

Cały rozdział zawiera 15 stron [co? jak? dlaczego?] i można go zobaczyć TUTAJ

„STRESZCZENIE – Rozdział 18

Szczepienia to zastosowanie praktyczne dla ludzkiego zdrowia podstawowych znanych zasad z zakresu immunologii.
• Odporność nabyta i zdolność limfocytów do zapamiętywania antygenów drobnoustrojowych są podstawą szczepień. Wakcynacja jest rozumiana jako czynne uodpornianie.
• Jako szczepionki stosowany jest szeroki zakres preparatów antygenowych: od pełnych (całych) komórek drobnoustrojów do prostych peptydów i cukrów. Szczepionki z drobnoustrojów żywych i inaktywowanych różnią się istotnie; szczepionki z żywych drobnoustrojów są bardziej skuteczne.
• Adiuwanty wzmagają wytwarzanie przeciwciał i są zazwyczaj stosowane w szczepionkach z drobnoustrojów inaktywowanych. Ich działanie polega na zagęszczeniu antygenu we właściwym miejscu w uodpornianym organizmie lub indukcji cytokin.
• Większość szczepionek jest podawana poprzez iniekcję; badane są inne drogi uodporniania.
• Skuteczność działania szczepionek powinna być okresowo sprawdzana.
• W wakcynologii nadrzędnym zagadnieniem jest bezpieczeństwo. Kontrowersje odnośnie do stosowania szczepionki MMR były przyczyną epidemii odry.
Szczepionki ogólnie stosowane mają różny wskaźnik skuteczności. Pewne szczepionki są zarezerwowane dla określonych grup (grup ryzyka) ludzi. Szczepionki przeciw zakażeniom pasożytniczym i niektórym innym są w fazie eksperymentalnej.
• Immunizacja bierna może być stosowana jako ratująca życie. Bezpośrednie podawanie przeciwciał odgrywa rolę w szczególnych sytuacjach, np. gdy w krwiobiegu znajduje się toksyna tężcowa.
• Immunoterapia nieswoista pobudza aktywność immunologiczną. W określonych warunkach można w celu nieswoistej immunizacji zastosować cytokiny.
• Nieswoista immunoterapia może pobudzić aktywność immunologiczną. Immunizacja nieswoista, np. z użyciem cytokin, może być przydatna w wybranych sytuacjach.
• Immunizacja przeciwko różnym czynnikom niezakaźnym jest w trakcie badań. Rekombinacyjna technologia DNA będzie prawdopodobnie stanowić podstawę do następnej generacji szczepionek.”

 

Fragmenty w których wspomniane jest o szczepionkach, pominięte zostały miejsca w których na przykład autorzy mówią, że nie ma na coś szczepionek, o nadziejach względem szczepionek, albo prowadzone są prace nad jakąś szczepionką:

 

Rozdział 1. WPROWADZENIE DO UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO

„SZCZEPIENIE ZALEŻY OD SWOISTOŚCI I PAMIĘCI ODPORNOŚCI NABYTEJ
Największym sukcesem badań immunologicznych było zastosowanie szczepień (zob. rozdział 18), które opierają się na kluczowych elementach odporności nabytej, mianowicie swoistości i pamięci. Komórki pamięci pozwalają układowi immunologicznemu podjąć znacznie silniejszą odpowiedź na powtórne spotkanie antygenu. W porównaniu z odpowiedzią pierwotną odpowiedź wtórna:
• pojawia się wcześniej;
• jest efektywniejsza.
Celem wytwarzania szczepionki jest zmiana patogenu oraz jego toksyn w taki sposób, że stają się nieszkodliwe bez utraty antygenowości. Jest to możliwe, ponieważ przeciwciała i komórki T rozpoznają poszczególne części antygenu (epitopy), a nie całe organizmy czy toksyny. Weźmy np. szczepienie przeciw tężcowi. Bakteria tężca wytwarza toksynę, która działa na receptory, powodując tężcowy skurcz mięśnia. Toksyna może być tak zmodyfikowana przez działanie formaliny, że zachowuje epitopy, ale traci toksyczność. W rezultacie cząsteczka (znana jako toksoid) jest używana jako szczepionka (ryc. 1.16). Całe czynniki infekcyjne, takie jak wirusy polio, mogą być osłabione (atenuowane) tak, że zachowują swoją antygenowość, ale tracą patogenność.”

Drugi fragment w tym rozdziale:

„Myślenie krytyczne: Swoistość i pamięć w szczepieniu (zob. wyjaśnienia, s. 493)
Zalecane programy szczepień przeciw różnym chorobom są uderzająco różne. Dwa przykłady podano w tabeli. W odniesieniu do tężca szczepionka jest zmodyfikowaną formą toksyny uwalnianej przez bakterie tężca. Szczepionka przeciw grypie jest albo osłabionym niepatogennym wariantem wirusa, podanym donosowo, albo preparatem zabitych wirusów, podawanym doskórnie. Obie szczepionki indukują przeciwciała swoiste dla indukujących antygenów.

Programy szczepienia przeciw tężcowi i grypie A

PatogenRodzaj szczepionkiPolecany dlaSzczepienieSkuteczność (%)
tężec toksoid każdego co 10 lat 100
grypa Aatenuowany wiruspracownicy służby zdrowia i ludzie starsicoroczniezmienna, 0-90
  1. Dlaczego konieczne jest szczepienie przeciw tężcowi tylko co 10 lat, chociaż przeciwciała przeciw tężcowi znikają z krążenia w ciągu roku?

  2. Dlaczego szczepionka przeciw tężcowi jest zawsze skutecz­na, a szczepionka przeciw grypie ochrania nie zawsze?

  3. Dlaczego szczepionka przeciw tężcowi jest zalecana każdemu, a przeciw grypie – tylko ograniczonej grupie osób z grupy ryzyka, nawet gdy grypa jest chorobą rozpowszechnioną znacznie bardziej niż tężec.”

Rozdział 3. PRZECIWCIAŁA

„Niedobory drogi końcowej predysponują do zakażeń bakteryjnych Gram-ujemnych
Niedobory któregokolwiek ze składników końcowych (C5, C6, C7, C8 lub C9) sprzyjają zakażeniom bakteriami Gram-ujemnymi, szczególnie z rodzaju Neisseria. Ten rodzaj zawiera meningokoki odpowiedzialne za meningokokowe zapalenie opon i gonokoki odpowiedzialne za rzeżączkę.

Osoby z deficytami drogi końcowej zwykle cierpią na zapalenie opon. Często jest ono nawracające i towarzyszy mu sepsa. Wszyscy pacjenci z drugim lub trzecim epizodem zakażenia meningokokami bez oczywistej przyczyny powinni być sprawdzeni pod kątem niedoborów dopełniacza, ponieważ profilaktyczna terapia antybiotykowa może ratować życie. Ponadto chorzy z niedoborami składników drogi końcowej winni być intensywnie immunizowani najlepszą z dostępnych szczepionek meningokokowych.”

Drugi fragment w tym rozdziale:

„Niedobór properdyny powoduje ciężkie meningokokowe zapalenie opon

„Properdyna stabilizuje konwertazę C3 drogi alternatywnej, co zwiększa wydajność pętli wzmacniającej. Niedobór properdyny jest dziedziczony z chromosomem X, toteż występuje wyłącznie u płci męskiej. Chłopcy z niedoborem properdyny mają objawy ciężkiego meningokokowego zapalenia opon, często z sepsą. Pierwszy atak często kończy się śmiercią, ale osoby przeżywające zwykle nie mają już nawracających zakażeń, ponieważ nabycie przeciwciał antymeningokokowych umożliwia w razie następnego zetknięcia się z drobnoustrojem odpowiedź na drodze klasycznej. Rozpoznanie jest jednak bardzo ważne, by można było zidentyfikować dotkniętych krewnych, zanim powstaną objawy choroby – podanie im szczepionki meningokokowej i profilaktyka antybiotykowa ochronią ich przed zakażeniem.”

Rozdział 7. PREZENTACJA ANTYGENU

„PREZENTACJA ANTYGENU WPŁYWA NA PRZEBIEG ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ
APC mogą być szybko aktywowane w przebiegli odpowiedzi immunologicznej, np. przez:
• cząstki immunogenne, jak to jest w przypadku komponentów bakterii i wirusów, lub
• antygen w połączeniu z adiuwantem, jak to jest w przypadku szczepionek.
Prezentacja antygenu nie jest procesem jednokierunkowym. Komórki T podczas aktywacji:
• uwalniają cytokiny, takie jak IFNγ i GM-CSF {granulo-cyte-macrophage colony stimulating factor);
• wykazują ekspresję powierzchniową cząsteczek takich jak ligand CD40 (CD40L), ułatwiających prezentację antygenu.”

Drugi fragment w tym rozdziale:

„Układ odpornościowy odpowiada na sygnały informujące o zakażeniu, zanim dojdzie do silnej odpowiedzi na antygeny

W ostatnich latach zwrócono uwagę na to, że APC muszą odpowiadać w sposób adekwatny na zakażenie, jednak nie na wysokie stężenia nieszkodliwych substancji, które mogą występować w otoczeniu.
Aktywacja APC powstaje zwykle w odpowiedzi na zakażenie lub w wyniku ekspozycji na substancje takie jak składniki ścian komórkowych bakterii, które wskazują na trwające zakażenia; ta obserwacja dobrze wyjaśnia potrzebę stosowania adiuwantów, które typowo pozyskuje się z komponentów bakteryjnych.
Adiuwanty są zasadniczo niezbędne w produkcji szczepionek i służą wywołaniu odpowiednio skutecznej odpowiedzi immunologicznej. Koncepcja aktywacji immunologicznej wyłącznie w wyniku odpowiedzi na infekcję (lub adiuwant jako namiastkę zakażenia), a nie w stosunku do innych antygenów, została spopularyzowana jako tzw. hipoteza „zagrożenia” („danger” hypothesis). Ta koncepcja zakłada, że układ immunologiczny tak naprawdę nie odróżnia antygenów własnych od obcych, lecz odpowiada na sygnały wskazujące, że doszło do zakażenia, zanim silnie odpowie na antygeny. Innymi słowy, obce substancje mogą być obojętne lub niewidzialne dla układu immunologicznego, chyba że towarzyszą im „sygnały zagrożenia”, np. związane z zakażeniem. Te sygnały są dostarczane poprzez receptory produktów bakteryjnych obecne na powierzchni APC, takie jak receptory Toll-podobne (TLR, zob. ryc. 6.24).”

Rozdział 8 – WSPÓŁDZIAŁANIE KOMÓREK W WYTWARZANIU PRZECIWCIAŁ

„Wiele adiuwantów zwiększa ilość przeciwciał, ale tylko niektóre z nich mają zdolność do zwiększania powinowactwa przeciwciał. Ponieważ powinowactwo w istotny sposób wpływa na skuteczność biologiczną przeciwciał, IFNγ może stanowić przydatny adiuwant do zastosowania w szczepionkach.”

Rozdział 9. JEDNOJĄDRZASTE FAGOCYTY W ODPORNOŚCI

„Myślenie krytyczne: Rola makrofagów we wstrząsie septycznym (zob. wyjaśnienia, s. 495)
W eksperymentalnym modelu wstrząsu septycznego myszy są zakażane systemowo nieletalnym szczepem prątków, szczepionką Calmette’a-Guerina (BCG). Po 12 dniach myszy są szczepione dootrzewnowo lipopolisacharydem (LPS). Próbki krwi są pobierane w drugiej godzinie, a stan kliniczny jest monitorowany nawet przez 24 godziny. Eksperyment kończy się wcześniej, jeśli myszy wykazują ciężki stan. (…)”

Rozdział 11. REGULACJA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ

„REGULACJA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ PRZEZ PRZECIWCIAŁA
Istnieje sprzężenie zwrotne pomiędzy przeciwciałem a odpowiedzią immunologiczną.
Bierne podanie przeciwciała klasy IgM wraz z antygenem swoiście wzmaga odpowiedź na ten antygen, podczas gdy podanie przeciwciała klasy IgG ją hamuje. Pierwotnie opisano to zjawisko, stosując przeciwciała poliklonalne, a następnie potwierdzono z użyciem przeciwciał mono- klonalnych (ryc. 11.4).
Zdolność biernie podanego przeciwciała do wzmagania lub hamowania odpowiedzi immunologicznej pociąga za sobą kliniczne konsekwencje i aplikacje:

• Pewnych szczepionek (przeciw śwince i odrze) nie podaje się zwykle niemowlętom poniżej 1. roku życia. Wynika to z tego, że poziom matczynej IgG utrzymuje się na wysokim poziomie przynajmniej przez 6 miesięcy po urodzeniu. Stąd obecność biernie nabytej IgG mogłaby powodować niedostateczną odpowiedź immunologiczną na szczepienie u dziecka. (…)”

Rozdział 12. ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNE W TKANKACH

„Tolerancja ustna (pokarmowa) lub regionalna odporność w jelicie

(…) Tolerancja nie jest jedyną postacią odporności powstającą po spożyciu antygenów. Szczepienie doustne było znane od 1919 r., kiedy to Besredka zauważył, że można chronić króliki przed śmiertelną czerwonką bakteryjną przez doustną immunizację zabitymi bakteriami Shigella. Atenuowana szczepionka polio wytworzona w latach pięćdziesiątych była również szczepieniem doustnym. W obu przypadkach te szczepionki nie mogłyby być rozpoznane przez układ odpornościowy jako nieszkodliwe antygeny:
• Shigella zawierają antygeny, które aktywują wewnątrz-komórkowy receptor PAMP NOD-1 (zob. ryc. 9.24);
• atenuowana szczepionka polio proliferuje w jelicie i tkance chłonnej i wskutek tego wywołuje pewne uszkodzenie tkankowe.
Jednakże w każdym przypadku szczepionka jest skuteczna, chroniąc gospodarza przed chorobą.

Szczepienie doustne i tolerancja są dwiema stronami tej samej monety
W istocie są to bardzo podobne odpowiedzi – główna różnica leży w metodach ich pomiaru. Antygeny wprowadzone doustnie mają tendencję do wywoływania odpowiedzi immunologicznej, która jest właściwa jelitu i innym powierzchniom śluzówkowym, a mianowicie wytwarzaniu miejscowej IgA i pewnej ilości układowej IgG. Wytwarzanie komórek TH1, a także CTL jest zwykle małe i nie ma odpowiedzi komórkowej. Pomiar wytwarzania IgA może prowadzić do wniosku, że doustne antygeny wywołują odporność. Jednakże jeżeli ocenia się odpowiedź komórkową (proliferację limfocytów wobec antygenu), to można błędnie dojść do wniosku, że u zwierzęcia powstała tolerancja.
Sukces szczepionki polio oceniano przez jej zdolność zapobiegania chorobie wirusowej, dlatego procedurę oznaczono jako „szczepienie„. Za sukces uważana jest też redukcja reakcji autoimmunizacyjnej w EAE (model stwardnienia rozsianego) – procedura, którą nazwano „to-lerancją”. Te wyniki — szczepienie i tolerancja – są więc zaledwie dwiema stronami tej samej monety.”

Rozdział 13. ODPORNOŚĆ PRZECIWWIRUSOWA

„Różne sposoby udziału limfocytów T w odporności przeciwwirusowej
Komórki T pełnią wiele funkcji w odporności przeciwwirusowej:
• niemal cała odpowiedź humoralna jest T-zależna i wymaga obecności limfocytów CD4+ do zmiany klas i dojrzewania powinowactwa przeciwciał;
• ponadto limfocyty CD4+ są niezbędne do indukcji cytotoksycznych limfocytów CD8+, a także pojawienia się i aktywacji makrofagów w miejscu zakażenia wirusowego;
• limfocyty T CD8+ są skuteczne w zapobieganiu reinfekcji (po szczepieniu) takich wirusów, jak wirus grypy i wirus syncytium nabłonka oddechowego (respiratory syncytial virus), jednakże nawet limfocyty T pamięci wymagają czasu do uruchomienia odpowiedzi na zakażającego powtórnie wirusa; z tego powodu przeciwciała odgrywają dominującą rolę przez neutralizowanie atakującego wirusa i ograniczenie zakażenia przez hamowanie rozprzestrzeniania się go na inne tkanki (zob. powyżej).”

Drugi fragment z tego rozdziału:

„WIRUSY WYKSZTAŁCIŁY WIELE SPOSOBÓW UNIKANIA ROZPOZNANIA PRZEZ PRZECIWCIAŁA I LIMFOCYTY T
Najbardziej skutecznymi mechanizmami są latencja wirusa i zmienność antygenowa
Zmienność antygenowa obejmuje mutację białek, które zwykle są celem dla przeciwciał i limfocytów T. Zmienność antygenowa została dobrze udokumentowana w stosunku do ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV) oraz wirusa choroby pyska i racic; jest ona także odpowiedzialna za antygenowy shift (duża zmiana) i drift (mała zmiana) wirusa grypy (ryc. 13.7). Powstająca odpowiedź humoralna jest skierowana jedynie przeciwko nowo powstałym postaciom wirusa. Powoduje to trudności w wyprodukowaniu w pełni efektywnej, długo działającej szczepionki.”

Rozdział 14. ODPORNOŚĆ PRZECIWBAKTERYJNA I PRZECIWGRZYBICZA

„Rozpoznanie patogenu powoduje powstanie sygnału regulującego odpowiedź zależną od limfocytów

(…) Wiązanie się składowych bakterii z receptorami rozpoznającymi wzorce, np. TLR, doprowadza do powstania miejscowego środowiska bogatego w cytokiny takie, jak IFNy, IL-12 i IL-18, decydujące o różnicowanu się limfocytów T w kierunku przewagi TH1, a nie TH2.
Immunolodzy wykorzystują od dawna taki efekt (nie posiadając wcześniej wiedzy o prawdziwych podstawach molekularnych tych zjawisk), stosując adiuwanty w szcze-pieniach. Słowo „adiuwant” pochodzi z łac. adiuvare – pomagać. Doświadczalnie antygeny rozpuszczalne wywołują silniejszą odpowiedź limfocytów T i B, gdy są podane łącznie ze składnikami bakteryjnymi, które działają jako adiuwanty. Składniki o takich właściwościach wymieniono na ryc. 14.1. Ich działanie jest odzwierciedleniem ewolucji odpowiedzi antygenowo swoistej, do której dochodziło w środowisku tkankowym zawierającym podobne, farmakologicznie czynne komponenty bakteryjne.”

Drugi fragment z tego rozdziału:

„Optymalna aktywacja makrofagów zależy od limfocytów T CD4 TH1
Czynniki wydzielane przez drobnoustroje mogą bezpośrednio aktywować monocyty i osiadłe makrofagi do wydzielania cytokin prozapalnych i w ten sposób inicjować odpowiedź immunologiczną. Jednakże pełna aktywacja, w tym zdolność do zabijania patogenów wewnątrzkomórkowych, wymaga działania IFNy – myszy pozbawione genu dla IFNy są wybitnie podatne na zakażenia; podobnie dzieci z niedoborem IFNy lub niedoborem jednej z cytokin niezbędnych do jego wytwarzania (IL-12, IL-18, IL-23) wykazują znaczną podatność na zakażenia bakteriami wewnątrzkomórkowymi, np. Salmonella spp., prątki w szczepionce BCG i atypowe mikobakterie.”

Trzeci fragment z tego rozdziału:

„ZAKAŻONE KOMÓRKI MOGĄ BYĆ ZABIJANE PRZEZ CYTOTOKSYCZNE LIMFOCYTY T

Myszy pozbawione genu dla antygenów MHC klasy I, przez co nie dochodzi do rozpoznania przez limfocyty T CD8+, są wybitnie podatne na zakażenie M. tuberculosis.
Dowodzi to znaczenia cytotoksycznych limfocytów T w odporności na patogeny wewnątrzkomórkowe. Indukcja takiej odpowiedzi jest ważnym kierunkiem badań nad nowymi szczepionkami przeciwko takim bakteriom jak M. tuberculosis, a także innym drobnoustrojom.”

Czwarty fragment z tego rozdziału:

„„Hipoteza higieniczna”
Kilka grup chorób charakteryzujących się defektem w od-powiedzi immunologicznej stało się bardzo powszechnymi, szczególnie w krajach rozwiniętych. Tu wyróżnia się:
• alergie;
• zapalne choroby przewodu pokarmowego (takie jak choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego);
• choroby autoimmunizacyjne, takie jak stwardnienie rozsiane.
Przyczyn może być wiele, ale hipoteza higieniczna sugeruje, że rosnąca dysregulacja immunologiczna wykazuje współzależność z obniżeniem ekspozycji na drobnoustroje środowiskowe. Obniżona ekspozycja może zależeć od higieny, szczepień i stosowania antybiotyków. Jeżeli takie rozumowanie jest prawidłowe, to rozwiązaniem nie powinno być porzucenie najważniejszych osiągnięć medycyny (higieny, szczepień, antybiotyków), ale raczej identyfikacja czynników środowiskowych, które zostały utracone w związku ze zmianą stylu życia, tak aby mogły zostać zastąpione szczepionkami czy probiotykami.
Jednakże ostatnie badania na modelu zwierzęcym wykazują, że taka współzależność nie zawsze jest prosta – niektóre zakażenia wirusowe (np. grypa i zakażenie wirusem RS) przyczyniają się raczej do zahamowania rozwoju alergii czy astmy.

Niezależnie od przyczyny zapobieganie lub leczenie tych chorób będzie się ogniskowało na:
• równowadze odpowiedzi TH 1/TH2;
• wpływaniu na pulę limfocytów T regulatorowych, które odpowiadają za kontrolę procesów alergicznych i autoimmunizacyjnych.

GRZYBY MOGĄ POWODOWAĆ ZAKAŻENIA ZAGRAŻAJĄCE ŻYCIU
Grzyby są eukariotami z mocną ścianą komórkową bogatą w polisacharydy, takie jak chityna, glukany i mannan.
Spośród 70 000 gatunków grzybów tylko niewielka liczba jest patogenna dla człowieka. Ale ponieważ nie ma jak dotąd odpowiednich szczepionek, a leki przeciwgrzybicze wykazują szereg działań ubocznych, grzyby mogą powodować poważne, a często i zagrażające życiu zakażenia.”

Piąty fragment z tego rozdziału:

„Podstawowe znaczenie w odporności na grzyby ma odpowiedź typu komórkowego

Większość grzybów wykazuje znaczną immunogenność i indukuje silną odpowiedź humoralną i komórkową, która może być wykryta metodami serologicznymi lub w reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego (typ IV; zob. rozdział 26).
Analiza badań wskazuje na przewagę ochronnego zna-czenia limfocytów TH1 i aktywacji makrofagów w stosunku do odpowiedzi związanej z przeciwciałami.
Chorzy z niedoborami limfocytów T, a nie z defektem wytwarzania przeciwciał, są bardziej narażeni na uogólnione zakażenia grzybicze; także stężenie przeciwciał, chociaż jest użytecznym narzędziem epidemiologicznym określającym ekspozycję, nie musi korelować z rokowaniem. Niemniej jednak grzyby mogą powodować powstawanie zarówno ochronnych, jak i nieochronnych przeciwciał, które mogą zostać biernie przeniesione przez immunizowaną surowicę, co wykorzystuje się w eksperymentalnych szczepionkach.”

Szósty fragment z tego rozdziału:

„Nowe osiągnięcia immunologii w prewencji leczenia zakażeń grzybiczych

W przeciwieństwie do antybiotyków, wykazujących działanie mikrobobójcze, leki przeciwgrzybiczne, aby być bar-dziej skuteczne, wymagają istotnego współdziałania układu odpornościowego.
Ważnym i obiecującym kierunkiem rozwoju immunoterapii jest zminimalizowanie skutków immunosupresji prowadzącej do wzrostu podatności na zakażenie grzybami przez podawanie cytokin (stosowanie IFNy u chorych z CGD i terapia czynnikiem pobudzającym tworzenie kolonii granulocytów [G-CSF] w celu redukcji neutropenii u chorych z nowotworem). Rozważa się także stosowanie szczepionek opartych na komórkach dendrytycznych do wspierania odpowiedzi TH1.”

Rozdział 16. PIERWOTNE NIEDOBORY ODPORNOŚCI

„Upośledzona funkcja limfocytów T powoduje podatność na zakażenia oportunistyczne

Osoby nie mające limfocytów T lub z ich upośledzoną funkcją są podatne na zakażenia oportunistyczne.
Ponieważ prawidłowa funkcja limfocytów B jest zależna od limfocytów T, więc niedobory limfocytów T prowadzą również do niedoborów humoralnych; wskutek tego zatem dochodzi do złożonych niedoborów odporności, zarówno humoralnych, jak i komórkowych.

W ciężkim złożonym niedoborze odporności (SCID) istnieje niedobór limfocytów i brak grasicy
Najcięższą postacią dziedzicznego niedoboru odporności komórkowej u niemowląt jest ciężki złożony niedobór odporności (SCID), w którego przebiegu we wczesnym okresie życia (w odróżnieniu od XLA) dochodzi do na-wracających zakażeń. U chorych dzieci występują:
• przewlekłe biegunki wywołane przez rotawirusa lub bakteryjne zakażenia przewodu pokarmowego;
• zapalenia płuc, wywołane przez Pneumocystis carinii.

Powszechny drożdżak Candida albicans rozwija się bez przeszkód na błonach śluzowych jamy ustnej i skórze (ryc. 16.7).
Jeżeli dzieci z SCID zostały zaszczepione szczepionkami zawierającymi żywe drobnoustroje, takie jak wirus polio lub prątek Calmette’a-Guerina (BCG, stosowany w szczepieniach przeciw gruźlicy), to umierają z powodu rozsianego zakażenia drobnoustrojem nieszkodliwym dla zdrowych osób.”

Rozdział 17. AIDS I WTÓRNE NIEDOBORY ODPORNOŚCI

„NIEDOBORY ODŻYWIANIA SĄ OGÓLNIE ZWIĄZANE Z USZKODZENIEM ODPOWIEDZI ODPORNOŚCIOWEJ
Związek między odżywianiem a odpornością na zakażenia sugerowano już na podstawie danych historycznych o plagach głodu i epidemii chorób zakaźnych, obserwacji klinicznych i epidemiologicznych.
Ogólnie rzecz ujmując, deficyty odżywiania są związane z uszkodzeniem odpowiedzi odpornościowej. Pięć gałęzi odporności najbardziej dotkniętych przez złe odżywianie to:
• odporność komórkowa;
• funkcja fagocytów;
• układ dopełniacza;
• przeciwciała wydzielnicze;
• synteza cytokin.
W wymiarze światowym deficyty żywieniowe są najczęstszą przyczyną niedoborów odporności.”

Drugi fragment z tego rozdziału:

„Złe odżywianie pod względem białkowo-energetycznym działa niekorzystnie na odporność komórkową i fagocytozę
Złe odżywienie pod względem białkowo-energetycznym (PEM) wiąże się ze znaczną redukcją odporności komórkowej, co objawia się:
• obniżoną liczbą komórek pomocniczych T CD4+;
• obniżonym stosunkiem komórek CD4+/CD8+.
Doświadczenia ze wspólnymi hodowlami wskazują na redukcję pomocy limfocytów T dostępnej dla komórek B.

Odpowiedzi limfoproliferacyjne na mitogeny są obniżone. Niedojrzałość krążących limfocytów T jest odzwierciedlona we wzroście aktywności dezoksynukleotydylotrans- ferazy leukocytów. Obniżona aktywność tymuliny może być podłożem tych zmian w liczbie i funkcji limfocytów T. Jest także redukcja w odpowiedzi przeciwciał wydzielniczej IgA przeciwko powszechnym antygenom szczepionkowym, co może się przyczyniać do większej częstości zakażeń w układzie błon śluzowych.
Również fagocytoza jest obniżona w zespole PEM:
• opsonizacja jest obniżona, głównie z powodu zmniejszenia stężenia różnych składników dopełniacza – C3, C5 i czynnika B;
• pochłanianie drobnoustrojów jest nienaruszone, ale zdolność fagocytów do ich zabijania jest uszkodzona;
• synteza pewnych cytokin, takich jak IL-2 i TNF, jest obniżona.
Również pewne wrodzone mechanizmy podlegają wpływom odżywiania:
• synteza lizozymu jest nieco obniżona;
• większa liczba bakterii wiąże się z komórkami nabłon-kowymi osób niedożywionych;
• gojenie się ran jest wydłużone.
Jest bardzo niewiele danych co do jakości i ilości śluzu wytwarzanego w przypadku PEM.”

Trzeci fragment z tego rozdziału:
„Interwencja pokarmowa może zapobiegać zakażeniom

Istnieją rewelacyjne nowe możliwości interwencji pokarmowej w celu zarówno pierwotnego, jak i wtórnego zapobiegania zakażeniu w grupach wysokiego ryzyka.
Pacjenci hospitalizowani, którzy są niedożywieni, są obciążeni wysokim ryzykiem skomplikowanych zakażeń oportunistycznych. Natomiast formuły odżywcze wzbogacone w niektóre składniki:
• wzmacniają odporność;
• zmniejszają ryzyko powikłań, takich jak posocznica i złe gojenie się ran.
Trzeba pamiętać, że podanie takich dodatków odżywczych, często dożylnie, może narazić pacjenta na zakażenia szpitalne związane ze stosowaniem długotrwale używanych cewników.
U osób starszych infekcja oddechowa jest powszechną przyczyną choroby. Niewielkie ilości mikroelementów poprawiają odpowiedź odpornościową i znacząco obniżają występowanie zakażeń oddechowych i konieczność stosowania antybiotyków. Ponadto u osób, którym podano „suplementy diety”, odpowiedź poszczepienna jest wyższa niż w grupie kontrolnej.

Probiotyki wspierają zdrowie i odporność

Wartość probiotyków została rozpoznana w medycynie zarówno klinicznej, jak i weterynaryjnej. Te „pożądane” bakterie, takie jak Lactobacillus acidopbilus, Lactobacillus casei, ziarenkowce, np. Enterococcus fecium, i bifidobakte- rie są podawane doustnie, by zastąpić i zwiększyć ich udział w mikroflorze jelit. Korzyści dla zdrowia i odporności płyną z:
• „efektu bariery” w jelicie [np. przed alergizacją – przyp. tłum.];
• syntezy bakteriocydyn;
• zmiany miejscowej odpowiedzi odpornościowej przez odwrócenie profilu cytokin w śluzówce jelit [wsparcie osi CD4/TH1 – przyp. tłum.];
• zwiększenia syntezy przeciwciał.”

Czwarty fragment z tego rozdziału:

„Skuteczna szczepionka pozostaje nieosiągniętym celem

Do tej pory odbyły się już testy kliniczne licznych potencjalnych szczepionek HIV lecz większość badaczy zgadza się, że przygotowanie skutecznej szczepionki wymyka się z rąk. Mimo dobrego już zdefiniowania nabytej odpowiedzi odpornościowej współczynniki ochrony przez szczepionkę muszą zostać w pełni określone, a to sprawia, że wysiłki wytworzenia szczepionki mają ciągle tylko wartość empiryczną.
Zachęcające wczesne doniesienia o osobach kilkakrotnie eksponowanych na HIV które nigdy nie zostały zakażone, sugerowały, że nabyta odpowiedź odpornościowa, zwłaszcza swoista dla HIV reakcja komórek T CD8, mogła być odpowiedzialna za wyraźną ochronę; lecz pozostaje to kontrowersyjne.
Szczepionka, która całkowicie zapobiega zakażeniu, winna prawie na pewno pobudzać powstanie szeroko neutralizującej odpowiedzi przeciwciał – to, czego dotychczas nie udało się osiągnąć.”

 

Rozdział 19. TOLERANCJA IMMUNOLOGICZNA

„Odpowiedzi antyidiotypowe mogą być związane z tolerancją
Miejsce wiążące przeciwciało może działać jak antygen i powodować tworzenie „przeciwciał antyidiotypowych”. Przez krzyżowe wiązanie immunoglobulin na komórkach B przeciwciała te mogą blokować zdolność tych komórek do odpowiedzi. Ponieważ u niektórych zwierząt większość przeciwciał wytwarzanych w odpowiedzi na poszczególne antygeny jest nośnikami poszczególnych idiotypów, supresja takich idiotypów przez przeciwciała antyidiotypowe może znacząco zmienić tę odpowiedź. Ten typ tolerancji będzie miał jednak zakres tylko częściowy, ponieważ dotyczy tylko tych komórek B, które są nośnikami określonego idiotypu.
Polimorficzne regiony łańcuchów TCRa i P reprezentują idiotyp komórek T. W zwierzęcych modelach doświadczalnych wykazano, że swoiste komórki regulatorowe, indukowane po szczepieniu autoreaktywnymi komórkami T, peptydami TCR, a nawet DNA kodującym cząsteczki TCR, zapobiegają autoimmunizacji.”

Rozdział 22.  ODPORNOŚĆ  NA  NOWOTWORY

„Szczepienia mogą być użyte do leczenia nowotworów
Jakkolwiek pojęcie „szczepienie” jest typowo używane do wskazania szczepienia profilaktycznego, badacze nowotworów używają go w znaczeniu leczenia kogoś, kto już ma nowotwór, za pomocą czynników, które pobudzają przeciwnowotworową odpowiedź immunologiczną. Liczne programy szczepień są obecnie w trakcie badań (ryc. 22.19).

Idiotypy chłoniaków B stosowano jako szczepionki
W następstwie użycia przeciwciał antyidiotypowych i towarzyszących im ograniczeń omawianych powyżej zastosowano idiotypy chłoniaków B jako szczepionki. W tym badaniu idiotyp pacjenta określa się przez reakcję PCR z tkanki guza, wytwarza się syntetyczny idiotyp skoniugowany z nośnikiem takim jak hemocyjanina i podaje pacjentowi razem z GM-CSF. Próby fazy I i fazy II tego podejścia okazały się obiecujące, a obecnie trwają próby fazy III u pacjentów z chłoniakiem folikularnym B. Ze zrozumiałych względów ten kierunek jest ograniczony do chłoniaków B i podobnych hematologicznych nowotworów złośliwych. Podręczniki medyczne o szczepionkach.”

Drugi fragment z tego rozdziału:

„Wciąż bada się immunizację z użyciem lizatów komórkowych
Immunizacja lizatami komórek nowotworowych (w przeciwieństwie do napromienionych całych komórek) także ma długi rodowód i wciąż jest w trakcie badań. Początkowo badano alogeniczny lizat czerniaka zwany Melacyna®, ale bez istotnych sukcesów. Lizaty autologicznego guza badano u pacjentów z rakiem nerki jak uzupełniające leczenie po nefrektomii. Randomizowane badania ze stosowaniem tych Iizatów wykazały statystycznie istotną korzyść u immunizowanych pacjentów. Producenci tej szczepionki wystąpili obecnie o aprobatę tego postępowania jako standardowego leczenia pacjentów z rakiem nerki. Ta metoda w zasadzie mogłaby być użyta w każdym nowotworze.”

Rozdział 23.  NADWRAŻLIWOŚĆ NATYCHMIASTOWA (TYPU  1)

„Trwają prace nad szczepionkami DNA mającymi zmieniać odpowiedź immunologiczną. Idea immunizacji za pomocą genu kodującego antygen ma
dobrze ugruntowane podstawy. Takie podejście zawiera w sobie potencjał do leczenia alergii, ponieważ wektor DNA może zostać zaprojektowany tak, aby zmieniał odpowiedź immunologiczną. Prokariotyczny DNA zawiera motywy CpG, tak więc gdy zajdzie ekspresja antygenu, będzie ona prowadzić do wywołania odpowiedzi typu TH1.
Doświadczenia ze szczepionkami DNA dały obiecujące wyniki u myszy: uzyskano zarówno indukcję odpowiedzi TH1, jak i kontrolę nad rozwiniętą już odpowiedzią z udziałem IgE. Nie są jednak znane konsekwencje ekspresji alergenu w tkankach osób z alergią. Nie jest również jasne, czy indukcja odpowiedzi TH1 W stosunku do powszechnie występującego alergenu (np. naskórka kota) nie wywoła innych chorób zapalnych.”

Rozdział 26. NADWRAŻLIWOŚĆ TYPU  IV

„Myślenie krytyczne: wyjaśnienia

1 SWOISTOŚĆ I PAMIĘĆ W SZCZEPIENIU

1.1 Pamięć immunologiczna indukowana szczepieniem nie zależy od przeciwciał. Pamięć opiera się na długo żyjących limfocytach pamięci, które trwają w tkankach limfatycznych przez wiele lat. Zostaną one reaktywowane, jeśli osobnik napotka toksynę lub szczepionkę przy późniejszej okazji.
1.2 Toksoid tężca jest stabilną cząsteczką – nie zmienia się ani nie ulega mutacji, dlatego przeciwciała i limfocyty, które go rozpoznają, pozostają skuteczne. Przeciwnie -grypa A podlega mutacjom co rok. Przeciwciała z poprzedniego roku są niezbyt skuteczne lub nieskuteczne wobec obecnego wirusa. Badacze muszą identyfikować nowo pojawiające się szczepy wirusa i przygotowywać szczepionkę ze szczepów takich, które-jak przypuszczają – mogą wywołać nową epidemię.

1.3 Zalecenia opierają się na doświadczeniu. Niemożliwe jest coroczne przygotowanie wystarczającej ilości szczepionki, aby zaszczepić każdego przeciw grypie. Nie ma czasu, aby to wykonać, i nie ma dostatecznej liczby potrzebnych laboratoriów. Tak więc wybierane są grupy najwyższego ryzyka – pracownicy medyczni, ponieważ oni będą prawdopodobnie w kontakcie z chorobą, oraz ludzie starzy, ponieważ choroba może doprowadzić do poważnych powikłań.”

Drugi fragment z tego rozdziału:
„14 WSPÓŁZALEŻNOŚCI IMMUNOLOGICZNO-ENDOKRYNNE W ODPOWIEDZI NA ZAKAŻENIE

14.1 Układ odpornościowy ssaków nie może być rozpatrywany w oderwaniu od pozostałych układów całego organizmu. Jednym z wielu przykładów działania czynników stresogennych jest obserwowany wzrost wytwarzania w przysadce hormonu adrenokortykotropowego
(ACTH). Pociąga to za sobą wzrost wytwarzania korty-zolu w nadnerczach. Jak wykazano na modelu zwierzęcym, czynnik stresorodny można zastąpić implantacją wolno uwalniających się granulek kortyzolu, wywołującą stężenie kortyzolu podobne do powstającego przy
działaniu stresu (lub u gryzoni – kortykosteronu). Kortyzol powoduje zaburzenie odporności komórkowej w przebiegu gruźlicy.
14.2 Te obserwacje tłumaczą, dlaczego wysokie stężenia kortyzolu doprowadzają do obniżenia odporności w gruźlicy. Wyższe stężenie kortyzolu wpływa na komórki APC, uwalniające większe ilości IL-10, a mniejsze IL-12, co powoduje, że napływające limfocyty T ukierunkowują się w stronę TH2. CO więcej, kortyzol wykazuje synergizm z działaniem niektórych cytokin profilu TH2 i wzmaga np. zdolność IL-4 do uruchomienia wytwarzania IgE. Ciekawe jest to, że szczepienie BCG jest nieskuteczne u myszy, którym podano kortyzol w stężeniu odpowiadającym takiemu, jakie stwierdza się w przebiegu stresu. Ponadto kortyzol osłabia przeciwmikobakteryjne funkcje makrofagów.”

Trzeci fragment z tego rozdziału:
„18 SZCZEPIENIA

18.1 W wyniku skutecznej atenuacji drobnoustrój jest zdolny do generowania odpowiedzi immunologicznej przeciwko dzikiemu typowi chorobotwórczego drobnoustroju, lecz nie jest zdolny do wywołania choroby. Staje się to skutkiem osiągnięcia delikatnej równowagi. W niektórych przypadkach (np. wirus zapalenia wątroby typu B i C), gdy drobnoustrój nie może być hodowany, atenuacja poprzez powtarzające się pasaże in vitro nie jest możliwa.
18.2 Nie ma podstaw do stwierdzenia, że szczepionki nie mogą poprawić „natury”. Wiele drobnoustrojów prezentuje produkty genów, które interferują z odpowiedzią immunologiczną; usunięcie ich z antygenu przygotowanego jako szczepionka może wzmagać odpowiedź ochronną.
18.3 Drobnoustroje, dla których nie ma rezerwuarów zwierzęcych oraz nie występuje nosicielstwo wśród populacji ludzkiej, mogą być wyeliminowane przez szczepienia, czego przykładem jest ospa prawdziwa. W przypadku innych drobnoustrojów eliminacja jest trudna; ważne w tym przypadku jest podtrzymywanie odporności populacyjnej.
18.4 Nie można się spodziewać, że szczepionki kiedykolwiek zastąpią antybiotyki. Wobec szybkiej zmienności drobnoustrojów, jak to jest w przypadku mikobakterii, szczepionki kompleksowe (z całych komórek) mogą się nie sprawdzać. Także u ludzi z defektami immunologicznymi i u ludzi starszych istnieje ryzyko zakażenia nawet po szczepieniu.
18.5 Wiadomo, że szczepionka BCG wywołuje wieloraki efekt. Można wykazać swoistą odpowiedź immunologiczną na antygeny BCG, lecz ściana komórkowa i inne komponenty wykazują także silne działanie immunomodulacyjne. Skuteczność BCG jako szczepionki być może zależy od krzyżowych reakcji BCG zarówno z prątkami środowiskowymi, jak i z Mycobacterium tuberculosis.
18.6 Silna odpowiedź immunologiczna powodująca uszkodzenie tkanek u niektórych szczepionych może być wywołana aktualną obecnością pasożyta. Mało prawdopodobne jest, aby szczepionka chroniąca przed infekcją działała niszcząco.
18.7 Antygeny powodujące odpowiedź komórek T są przydatne jako antygeny szczepionkowe. Cząsteczki bakteryjne
o charakterze toksyn są bardzo dobrym „celem” dla szczepionek. Ponieważ genomy wielu patogenów są lub będą zsekwencjonowane, otwiera się możliwość poszukiwania homologicznych produktów. Może to pomóc w identyfikacji potencjalnych „celów” dla szczepionek.”

 Podręczniki medyczne o szczepionkach

IMMUNOLOGIA - Jakub Gołąb - 498 stron

Podręczniki medyczneRozdział 19 – ODPORNOŚĆ PRZECIWZAKAŹNA – [Rozdział omawiający szczepienia, właściwie to jego część]

Cały rozdział zawiera 35 stron, a jego część poświęcona szczepionkom zawiera 14 stron [co? jak? dlaczego?] – można zobaczyć TUTAJ

Rozdział 19 – fragmenty przed właściwym omówieniem szczepień
Można śmiało stwierdzić, że odporność przeciwzakaźna jest sensem istnienia układu odpornościowego. Wiele patologii wywodzi się z nieprawidłowej regulacji odpowiedzi przeciwzakaźnej. Poznanie reguł rządzących odpowiedzią immunologiczną doprowadziło też do stworzenia szczepionek przeciwko chorobom zakaźnym, które wcześniej dziesiątkowały ludzkość. Jest to bezsprzecznie największy dotychczasowy sukces immunologii.

(…)

Klasycznym przykładem jest wirus odry zakażający komórki dendrytyczne i powodujący ich apoptozę. Wirus odry może wywołać stan przejściowej immunosupresji, przez co zwłaszcza w krajach Trzeciego świata był przyczyną znacznej śmiertelności u dzieci, do czasu wprowadzenia masowych szczepień.

(…)

Wydaje się, że przewaga odpowiedzi typu Th1 prowadzi do skutecznej eliminacji zakażeń grzybiczych i jest odpowiedzialna za ochronne działanie eksperymentalnych szczepionek.

Fragmenty w których wspomniane jest o szczepionkach, pominięte zostały miejsca w których na przykład autorzy mówią, że nie ma na coś szczepionek, o nadziejach względem szczepionek, albo prowadzone są prace nad jakąś szczepionką:

 

Rozdział 3. Przeciwciała – 3.1.3. Przeciwciała matczyne

Wcześniaki mają zmniejszoną odporność przeciwzakaźną, gdyż odpowiednio skrócony jest u nich okres napływu matczynych IgG. Z kolei szczepienia przeciw niektórym mikroorganizmom nie prowadzą do trwałej odporności, jeżeli wykona się je tuż po urodzeniu, ze względu na istnienie przeciwciał pochodzenia matczynego. Należy pamiętać, że matka przekazuje potomstwu również wydzielnicze IgA, których wytwarzanie rozpoczyna się także dopiero po urodzeniu, ale przekazywanie to zachodzi poprzez mleko matki (podrozdział 17.4).

Rozdział 11. Cytokiny – 11.7.1. TNF-alfa i limfotoksyny

Obecnie wydaje się, że głównym czynnikiem odpowiedzialnym za lecznicze działanie toksyn Coleya była indukcja wzmożonego wytwarzania w organizmie pacjenta TNF-a, a także nie-których interleukin, np. IL-1, IL-12, IL-15 i IL-18. Zaniechanie dalszych badań nad tymi toksynami znacznie opóźniło odkrycie TNF-a. Przypuszcza się, że przynajmniej część efektu przeciw- nowotworowego szczepionki BCG również wynika z indukcji syntezy TNF-a.

Rozdział 12. W REGULACJA ODPOWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ, PAMIĘĆ IMMUNOLOGICZNA – 12.6. PAMIĘĆ IMMUNOLOGICZNA

Pamięć immunologiczna prawdopodobnie nie jest zjawiskiem jednorodnym. Wydaje się, że pamięć limfocytów T cytotoksycznych utrzymuje się na przykład przez długi okres przy braku antygenu, np. limfocyty CD8+ rozpoznające antygeny wirusa krowianki wykrywano nawet po 75 latach po szczepieniu tym wirusem. Podobnie limfocyty B pamięci mogą przeżyć przez długi okres bez udziału antygenu.

Drugi fragment w tym rozdziale – 12.6.2. Limfocyty T pamięci:

Zjawisko pamięci immunologicznej jest jednym z tych zjawisk immunologicznych, które zostały z dużym powodzeniem wykorzystane dla dobra człowieka. Wybitne zwiększenie oczekiwanej długości życia w Europie z około 25-30 na przełomie XVII i XVIII wieku do ponad 70 lat obecnie wynika praw­dopodobnie głównie z eliminacji przez szczepienia ochronne groźnych chorób zakaźnych, które nękały ludzkość od tysiącleci. Szczepienia ochronne indu­kują w organizmie człowieka rozwój pamięci im­munologicznej i gotowość do efektywnej, jeżeli cho­dzi o eliminację drobnoustrojów, odpowiedzi wtórnej – zapobiegającej rozwojowi choroby podczas infek­cji wywołanej przez dane drobnoustroje, nawet jeśli do infekcji tej dojdzie po wielu latach od momentu szczepienia.

Rozdział 16. ODPORNOŚĆ W BŁONACH ŚLUZOWYCH I SKÓRZE – 16.2.2. Wpływ promieniowania UV na układ odpornościowy skóry

Złożony i dość dobrze poznany układ odpornościowy skóry wydaje się idealnym miejscem do aplikacji szczepionek. Pierwsza szczepionka zastosowana u człowieka została opracowana przez Edwarda Jennera pod koniec XVIII wieku. Była to szczepionka przeciwko ospie prawdziwej zawierająca wirus krowianki, aplikowana na skórę i wprowadzana w jej głąb poprzez drobne uszkodzenia powierzchni specjalną igłą, aż do pojawienia się pierwszych kropli krwi (tak zwana technika skaryfikacji). Technika ta okazała się niezwykle skuteczna i prowadziła do rozwoju ochronnej odpowiedzi immunologicznej, jednak pozostawiała blizny i wiązała się z dyskomfortem szczepionej osoby. Co ciekawe, zdecydowaną większość obecnie stosowanych szczepionek podaje się domięśniowo, choć poza obserwacją, że dochodzi po nich do rozwoju odporności, brak jest jakichkolwiek danych na to, że powinna to być preferowana droga szczepień. Szczepienia domięśniowe, głównie ze względu na łatwość i bezpieczeństwo aplikacji, są zalecane przez WHO. Dziś jedynie dwie szczepionki aplikowane są śródskórnie zgodnie z metodą zaproponowaną w 1910 roku przez Charlesa Mantoux – szczepionka BCG przeciwko gruźlicy oraz szczepionka przeciwko wściekliźnie (w niektórych krajach). W ten sposób wykonuje się również próbę tuberkulinową (tzw. próba Mantoux).

Rozdział 17. IMMUNOLOGIA ROZRODU

17.3. SZCZEPIONKI ANTYKONCEPCYJNE
Wydaje się, że istnieje możliwość skonstruowania szczepionki antykoncepcyjnej. Idealna metoda antykoncepcji powinna się charakteryzować dużą efektywnością, bezpieczeństwem, łatwością stosowania, niskim kosztem, długim czasem działania i odwracalnością. Szczepionka antykoncepcyjna może spełnić większość, jeśli nie wszystkie wymagania. Próbuje się opracować taką szczepionkę, opierając się na różnych celach terapeutycznych. Uwzględniając mechanizm działania, rozróżniamy trzy kategorie szczepionek antykoncepcyjnych:
■ zaburzające proces tworzenia gamet: przeciwko gonadoliberynie (gonadotropin-releasing hormone – GNRH) i hormonowi folikulotropowemu (follicle-stimulating hormone – FSH),
■ uniemożliwiające prawidłową funkcję gamet: przeciwko nasieniu oraz osłonce przejrzystej komórki jajowej,
■ uniemożliwiające rozwój zarodka: przeciwko gonadotropinie kosmówkowej (human chorionic gonadotropin – HCG).
17.3.1. Szczepionki zaburzające proces tworzenia gamet
GNRH jest głównym hormonem osi podwzgórze-przysadka-gonady. Wykazano, że podanie szczepionki indukującej powstawanie przeciwciał blokujących GNRH hamuje wytwarzanie testosteronu i nasienia. Zastosowanie jej u mężczyzn wymaga terapii hormonalnej w celu utrzymania drugorzędowych cech płciowych i libido. Ze względu na to działanie uboczne i różną skuteczność antykoncepcyjną pomimo stosowania silnych adiuwantów, szczepionka jest wykorzystywana do kontroli płodności głównie u zwierząt. Wydaje się, że może znaleźć zastosowanie w terapii przeciwnowotworowej (np. raka gruczołu krokowego) oraz leczeniu chorób związanych z nadmierną sekrecją hormonów płciowych (np. zespołu policystycznych jajników, endometriozy, przedwczesnego dojrzewania płciowego).
Szczepionka przeciwko FSH znalazła się w I fazie badań klinicznych jako środek antykoncepcyjny dla mężczyzn. Mała skuteczność tej szczepionki ogranicza na razie możliwość jej praktycznego zastosowania.
17.3.2. Szczepionki zaburzające prawidłową funkcję gamet
Nasienie ma zarówno auto-, jak i aloantygeny, a szczepionka może być stosowana u obu płci. Ze względu na obecność antygenów wspólnych dla plemników i komórek somatycznych cała gameta nie jest stosowana do immunizacji. Kandydatami do stworzenia skutecznej szczepionki są antygeny specyficzne dla plemnika, odgrywające rolę w procesie zapłodnienia, immunogenne i obecne na powierzchni komórek. Wśród testowanych obecnie w laboratoriach są między innymi białkowy inhibitor najądrza oraz antygeny plemników (ryc. 17.5). Do tej pory nie udało się opracować szczepionki, która wykazywałaby 100% skuteczność antykoncepcyjną. Niewykluczone, że żaden z antygenów stosowanych pojedynczo nie jest w stanie zapewnić skutecznej immunizacji, a dopiero połączenie kilku antygenów spełni wymagania idealnej szczepionki. Rozpoczęcie badań klinicznych wymaga dodatkowo użycia syntetycznych lub rekombinowanych cząsteczek. W modelach zwierzęcych szczepionki przeciw gametom prowadzą do syntezy przeciwciał o wysokim mianie, których efektywność sięga około 75%. Działanie szczepionki jest odwracalne w momencie zniknięcia przeciwciał blokujących.

Równolegle z badaniami nad szczepionką przeciwko antygenom nasienia prowadzone są prace nad wykorzystaniem antygenów otoczki przejrzystej komórki jajowej jako celu terapii antykoncepcyjnej. Otoczka znajduje się na powierzchni oocytu oraz zarodka we wczesnym etapie rozwoju. U ssaków składa się z 3 lub 4 glikoprotein. Odgrywa znaczącą rolę w procesie rozpoznania i przyłączenia plemnika do oocytu, indukcji reakcji akrosomalnej, zapobiegania polispermii i ochronie zarodka w stadium blastocysty (ryc. 17.6). Skuteczność antykoncepcyjną szczepionki opartej na natywnych lub rekombinowanych białkach otoczki potwierdzono w kilku modelach zwierzęcych.

17.3.3. Szczepionki przeciwko HCG

HCG to hormon specyficzny dla ciąży, poza przypadkami wydzielania ektopowego przez niektóre typy nowotworów. mRNA dla HCG można wykryć metodą hybrydyzacji in situ w zarodku na etapie 6-8 komórek. Szczepionka przeciwko HCG działa już po zapłodnieniu. Jest to jedyna szczepionka antykoncepcyjna, która przeszła pozytywnie II fazę badań klinicznych i okazała się skuteczna w zapobieganiu ciąży u kobiet aktywnych seksualnie. Utrzymanie przeciwciał blokujących w stężeniu >50 ng/ml gwarantuje dużą efektywność szczepionki (1 ciąża na 1194 cykle menstruacyjne). Działanie szczepionki jest całkowicie odwracalne, płodność powraca przy zmniejszeniu się stężenia przeciwciał w surowicy <35 ng/ml. Szczepionka jest pozbawiona znaczących działań ubocznych. Kobiety poddane badaniu miały regularne cykle miesiączkowe, prawidłowy profil hormonów płciowych i nie zaburzoną owulację. Słabym punktem tej szczepionki jest jednak zbyt mały odsetek kobiet, które reagują na immunizację wytworzeniem odpowiedniego stężenia przeciwciał. Obecnie prowadzone są próby udoskonalenia szczepionki przez zastosowanie odpowiednio silnych adiuwantów i właściwie dobranych nośników tak, aby uniknąć supresji odpowiedzi immunologicznej.

17.3.4. Immunizacja bierna
W ciągu ostatnich kilku lat nie dokonał się radykalny postęp w rozwoju szczepionek antykoncepcyjnych. Wydaje sie, że u podłoża niepowodzeń leży kilka przyczyn, a wśród nich zróżnicowana odpowiedź immunologiczna pacjentów po podaniu szczepionki. Dodatkowo podkreśla się problemy z osiągnięciem i utrzymaniem wysokiego miana przeciwciał blokujących, trudnym do oszacowania czasem potrzebnym na wytworzenie swoistej odpowiedzi immunologicznej oraz niepewność co do długości okresu ochronnego. Wydaje się, że krokiem naprzód są szczepionki poliwalentne. Alternatywą może się również okazać immunizacja bierna. Trwają próby opracowywania specyficznych przeciwciał bądź też ich fragmentów (np. scFv) rozpoznających antygeny plemników ASA (antisperm antibodies)

Rozdział 18. PSYCHONEUROIMMUNOLOGIA – 18.4. STRES I JEGO WPŁYW NA ODPORNOŚĆ

Krótkotrwały stres może stymulować niektóre parametry układu odpornościowego, natomiast przewlekły stres związany jest ze zmniejszeniem pewnych parametrów funkcjonowania układu odpornościowego. W badaniach najczęściej wskazuje się na osłabie¬nie:
■ aktywności komórek NK,
■ odpowiedzi proliferacyjnej limfocytów,
■ wytwarzania przeciwciał neutralizujących w odpowiedzi na szczepienia,
■ wytwarzania IL-2 oraz IFN-y,
■ reakcji na antygeny powodujące nadwrażliwość typu późnego.

 Drugi fragment:

Jedną z najczęściej badanych grup są studenci, u których bada się zależności między stresem a odpornością, biorąc pod uwagę np. wpływ sesji egzaminacyjnej. Opisano słabszą reakcję na szczepienie przeciwko WZW typu B (mierzoną stężeniem indukowanych przeciwciał) u studentów szczepionych w trakcie sesji, w porównaniu z zaszczepionymi w czasie roku akademickiego. Inną grupą, u której obserwuje się osłabioną reaktywność immunologiczną, są osoby opiekujące się ludźmi z zaburzeniami psychicznymi czy nieuleczalnie chorymi, co jest uznawane za rodzaj nieuniknionego i przewlekłego stresu. U osób opiekujących się bliską osobą z chorobą Alzheimera stwierdza się niższą efektywność niektórych szczepionek.

 Rozdział 20. Nadwrażliwość – 20.1.5.2. Wskazania i kontrowersje dotyczące stosowania immunoterapii alergenem

Alergie są poważnym problemem społecznym i medycznym – alergie wziewne (np. astma atopowa) ograniczają aktywność zawodową znacznej liczby osób, zaś uczulenia na jady owadów mogą w skrajnych przypadkach prowadzić do zgonu w wyniku wstrząsu anafilaktycznego. ITA, mimo swoistości i skuteczności leczniczej dorównującej w niektórych postaciach alergii terapii farmakologicznej, jest metodą leczniczą obarczoną pewnym ryzykiem dla zdrowia, a nawet czasem dla życia. Zgony w trakcie immunoterapii alergenem obserwowano już w początkowych latach stosowania tej metody (lata dwudzieste XX wieku). Obecnie, w związku z wprowadzeniem w ostatnich latach za¬ostrzonych rygorów użycia szczepionek zawierających alergeny, ryzyko wystąpienia powikłań ITA jest minimalne.

Drugi fragment:

20.1.6.1. Metody swoiste

W niektórych szczepionkach zawierających alergen jako adiuwantu dodaje  się monofosforylowany lipid A (agonista TLR4).

Trzeci fragment:

20.1.6.2. Metody nieswoiste

Blokowanie IgE. W alergologii stosowane są przeciwciała anty-IgE (omalizumab), które okazały się korzystne w leczeniu astmy. Przeciwciała te powodują szybki i głęboki spadek krążących IgE, ale także inne korzystne efekty, na przykład zmniejszenie liczby FceRI na komórkach tucznych. Funkcje IgE próbuje się również ograniczać za pomocą szczepionki zawierającej peptydy odpowiadające fragmentom IgE odpowiedzialnym za wiązanie się z FceRI oraz podając przeciwciała monoklonalne blokujące na FcεRI miejsca wiążące IgE.

Czwarty fragment:

20.4.1. Formy nadwrażliwości typu późnego

Typowym przykładem jest reakcja na tuberkulinę (białka uzyskiwanego z hodowli prątków gruźlicy). Zachodzi ona u osób, których organizm wcześniej zetknął się z prątkami gruźlicy i u których doszło do uczulenia. Efektem próby tuberkulinowej są obecne w miejscu śródskórnej iniekcji zaczerwienienie i naciek, obejmujący komórki jednojądrzaste, wśród których istotną rolę odgrywają limfocyty T pomocnicze CD4 + .
Reakcje nadwrażliwości typu późnego mogą przyjmować różną postać w obrazach histologicznych. Odmianą jest forma ziarniniakowa (ryc. 20.18) występująca w przewlekłym zakażeniu prątkami gruźlicy lub trądu. Charakteryzuje się ona obecnością komórek olbrzymich i nabłonkowatych (pochodzących z makrofagów). Inną formą jest reakcja Jonesa-Mote’a występująca naturalnie jako odczyn po iniekcji niektórych szczepionek lub po doświadczalnym podaniu pewnych antygenów w obecności niekompletnego adiuwantu Freunda.

Rozdział 21. Zjawiska autoimmunizacyjne

21.3.3.2. Hipoteza higieny
W okresie ostatnich kilkudziesięciu lat doszło do znaczącego wzrostu zachorowań na choroby autoimmunizacyjne, szczególnie wyraźnie dostrzegalnego w krajach rozwiniętych. Pewne infekcje pasożytnicze, bakteryjne i wirusowe, szeroko rozpowszechnione u naszych przodków, należą obecnie do rzadkości, za sprawą szczepień ochronnych, antybiotykoterapii i stale rosnących standardów higieny. Obserwacje te, a także obserwacje lżejszego przebiegu SM u pacjentów z jednoczesną infekcją pasożytniczą, doprowadziły do rozszerzenia tak zwanej hipotezy higieny na zjawiska autoimmunizacyjne. Według niej, na podobnej zasadzie jak w alergiach, wzrost zachorowań na choroby autoimmunizacyjne może wynikać z tego, że układ odpornościowy ma coraz rzadszy kontakt z wieloma drobnoustrojami, które pomagały w wykształcaniu równowagi między różnymi populacjami limfocytów.

Rozdział 22. Niedobory odporności

22.1.1.1. Badania odpowiedzi humoralnej
Podstawowymi badaniami odpowiedzi humoralnej są ilościowe badanie populacji i subpopulacji limfocytów oraz ilościowe badanie klas i podklas przeciwciał. Jeżeli potrzebne są dokładniejsze dane, można oszacować odpowiedź na antygeny szczepionkowe poprzez określenie stężenia specyficznych przeciwciał. W tym celu wykorzystuje się szczepionki złożone z różnych typów antygenów:
szczepionki z antygenem białkowym – toksoid tężca, toksoid błonicy,
szczepionki z antygenem węglowodanowym -przeciwko Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae typu b.

W przypadku chorych przyjmujących preparaty immunoglobulinowe nie można określić stężenia specyficznych przeciwciał, ponieważ wynik będzie odzwierciedlał stężenie danego przeciwciała w preparacie, a nie odpowiedź limfocytów pacjenta. Dlatego u tych chorych można przeprowadzić badanie specyficznych przeciwciał po podaniu szczepionki przeciwko rzadkim antygenom, takim jak np. tyfus czy wścieklizna.
W uzasadnionych przypadkach wykonuje się także badanie histologiczne obwodowych węzłów limfatycznych po szczepieniu. W większości niedoborów odpowiedzi humoralnej wszystkie tkanki limfatyczne, poza grasicą, są nie w pełni rozwinięte. Badanie histologiczne może w takich przypadkach wykazać brak ośrodków rozmnażania i niski odsetek komórek plazmatycznych. Ostatecznym potwierdzeniem rozpoznania jest wykrycie obecności mutacji odpowiedzialnej za rozwój danego zespołu chorobowego.

 Drugi fragment:

22.1.2.3. Pospolity zmienny niedobór odporności oraz izolowany niedobór IgA
Pospolity zmienny niedobór odporności (common variable immunodeficiency – CVID) występuje w zależności od rasy z częstością 1 na 10-50 tys. urodzeń, równomiernie u obu płci, najczęściej objawiając się w 2 i 3 dekadzie życia. U chorych stwierdza się zmniejszone stężenie IgG i IgA, a u połowy także IgM. Liczba limfocytów B jest prawidłowa lub obniżona, a ich proliferacja w odpowiedzi na antygen jest niezmieniona, jednak nie przekształcają się w komórki plazmatyczne. U części pacjentów obserwuje się także upośledzoną odpowiedź na szczepienia ochronne (niskie miana przeciwciał poszczepiennych). Pierwsze objawy choroby to nawracające zakażenia dróg oddechowych, których przyczyną są bakterie Haemophilus, paciorkowce, a także mikoplazmy.

Trzeci fragment:

22.1.4.2. Ciężkie złożone niedobory odporności  (severe combined immunodeficiency – SCID)
U dzieci dotkniętych SCID w ciągu kilku tygodni od urodzenia zaczynają się pojawiać kliniczne oznaki niedoboru odporności, takie jak biegunki i nawracające zakażenia, do których później dołącza się zatrzymanie wzrostu. Najczęściej spotykane są zakażenia drożdżakami (Candida sp.), adenowirusami, wirusami typu Herpes (w tym cytomegalowirusem oraz wirusem Epsteina-Barr – EBV), wirusem paragrypy typu 3, a także patogenami oportunistycznymi, w tym grzybami (Pneumocystis sp., Aspergillus sp.). Nawet szczepionki zawierające atenuowane żywe mikro-
organizmy, np. BCG, stanowią dla chorego dziecka śmiertelne zagrożenie.

Czwarty fragment:

22.1.4.3.1. Niedobór odporności związany z brakiem cząsteczek MHC klasy II (zespół „nagich” limfocytów)
(…) W odróżnieniu od SCID po szczepieniu BCG nie rozwija się uogólnione zakażenie. Chorzy z tym zespołem mają bardzo małą liczbę
limfocytów CD4 + przy prawidłowej lub zwiększonej liczbie limfocytów T CD8 + , dlatego limfopenia jest umiarkowanie nasilona, tym bardziej że liczba limfocytów B jest prawidłowa.

Piąty fragment:

22.1.6.5. Niedobory związane ze szlakiem interleukiny 12 i IFN-y

Niedobór związany z mutacją receptora dla IFN-y został odkryty w związku z przypadkami uogólnionej choroby po szczepieniu atenuowanymi prątkami gruźlicy BCG. Większość opisywanych przypadków okazywała się ciężkim złożonym niedoborem odporności, jednak nie wszystkie.

Szósty fragment:

22.2.2. Inne nabyte niedobory odporności
Niedożywienie powoduje częstsze infekcje, lecz nie odnosi się to w jednakowym stopniu do wszystkich czynników zakaźnych. Stan odżywienia ma ogromny wpływ na przebieg i rokowanie takich chorób, jak gruźlica, zapalenie płuc, odra czy bakteryjne i wirusowe biegunki. W wypadku AIDS i grypy efekt ten nie jest już tak silnie zaznaczony, a w wirusowym zapaleniu mózgu i tężcu znaczenie to jest minimalne. Od stanu odżywienia zależy również skuteczność szczepionek. W niedoborze kalorii najbardziej upośledzona jest odpowiedź komórkowa, funkcje fagocytarne, wytwarzanie cytokin, a także wytwarzanie wydzielniczych IgA i czynność układu dopełniacza.
Cechą ciężkiego niedoboru białka i kalorii jest zanik grasicy i stref grasiczozależnych węzłów limfatycznych. Powodem jest zahamowanie syntezy białek i DNA. Niedobór białka w diecie wpływa również hamująco na syntezę przeciwciał, jednak, by efekt ten był widoczny klinicznie, niedożywienie musi trwać wiele lat. Niedobór w diecie cynku, żelaza, witamin A, E, B i kwasu foliowego może powodować zaburzenia czynności limfocytów T.
W ostatnich latach wiele mówi się także o roli witaminy D (kalcyferolu) w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Witamina D bierze udział w regulacji aktywności makrofagów, dojrzewaniu komórek prezentujących antygen, kontroli aktywacji limfocytów T i powstawaniu limfocytów regulatorowych. Wydaje się, że niedobór tej witaminy może predysponować do niektórych zakażeń, przede wszystkim prątkami gruźlicy.

 Rozdział 25. Immunologia nowotworów

25.1.1. Swoistość antygenów związanych z nowotworem

Wiadomo, że szczepionka przeciw HBV chroni przed zakażeniem tym wirusem oraz zmniejsza ryzyko rozwoju raka wątroby, natomiast szczepionki przeciw niektórym typom HPV, które chronią przed zakażeniem tymi wirusami, powinny zmniejszać ryzyko rozwoju raka szyjki macicy.
Antygeny nowotworowe wykorzystuje się do szczepionek w różnych podejściach immunoterapii.

Drugi fragment:

25.4.1.1.1. Terapia „szczepionkami” przeciwnowotworowymi
Nazwa terapii nawiązuje do szczepionek stosowanych w chorobach zakaźnych. Należy jednak pamiętać, że gdy w wypadku chorób zakaźnych stosowanie szczepionek jest procedurą profilaktyczną i ma zapobiec chorobie, to podawanie szczepionek przeciwnowotworowych zmierza do wyleczenia już istniejącej choroby. Ogólnie jednak cel jest podobny – indukcja swoistych mechanizmów odporności.
W klasycznej formie terapii szczepionkami przeciwnowotworowymi pacjentom podawano odpowiednio spreparowane (napromieniowane lub zabite) autologiczne bądź alogeniczne komórki nowotworowe lub ich ekstrakty.
(…) Jak wspomniano wcześniej, kilkanaście procent wszystkich nowotworów złośliwych człowieka stanowią nowotwory o etiologii wirusowej (podrozdział 25.1.1). Stosując profilaktycznie szczepionki przeciw odpowiednim wirusom onkogennym, realne jest znaczne zmniejszenie występowania określonych typów nowotworów. Dotyczy to szczepionek przeciwko takim wirusom, jak ludzki wirus brodawczaka (HPV) i wirus zapalenia wątroby typu B, będących przyczyną odpowiednio raka szyjki macicy oraz pierwotnego raka wątroby.

 Podręczniki medyczne o szczepionkach

W poniższym materiale po lewej znajdziesz poskładane wypowiedzi lekarzy z USA, którzy opowiadają czego nauczyli się o szczepionkach na uczelni medycznej. A w materiale po prawej ile wiedzy o szczepionkach można znaleźć w ich podręcznikach medycznych.

Średnio 17 lat zajmuje, aby najnowsze odkrycia medyczne trafiły do gabinetu lekarza. The answer is 17 years, what is the question: understanding time lags in translational research

W kontekście wiedzy o szczepionkach przekazywanej w podręcznikach interesującym jest to, że jeśli student, a później lekarz posiądzie to wiedzę to wszystko gra, posłuszeństwo jest cenione i pożądane. John Taylor Gatto, analizując różne systemy nauczania doszedł do wniosku, że „wyniki obecnych testów w szkołach, jako ocena jakości są bezwartościowe, jednak mierzą coś ważnego, a mianowicie posłuszeństwo i przewidywalność oraz przyszłe dopasowanie uczniów do różnego rodzaju systemów”. Co więcej taką obserwacje poczynił przeszło sto lat temu na przykład Gustaw Le Bon. W książce pod tytułem Psychologia tłumu piszę tak: „najkarygodniejszym błędem obecnego systemu wychowania jest jego fałszywa postawa psychologiczna, która przyjmuje, że mechaniczne wbijanie w pamięć całych podręczników rozwija inteligencję (…) ani na chwilę zaś nie poświęca na kształcenie umysłu i zdolności samodzielnego myślenia. Edukacja szkolna to posłuszeństwo połączone z kuciem na pamięć”.

Zdumiewające jest, a właściwie to nie jest, jeśli pozna się trochę mechanizmy i skutki systemu edukacji, że jeśli lekarz [albo ktokolwiek] posiądzie wiedzę o szczepionkach inną niż ta ze studiów, tą która jest podawana w hierarchii urzędowej z góry w dól, albo z karty charakterystyki produktu leczniczego to o dziwo staje się szarlatanem tylko dlatego, że zaczął samodzielne dokształcanie. Dobrym tego przykładem z naszego polskiego podwórka będzie przykład Elżbiety Dąbrowskiej z wielkopolski.

„Nasz nieszczęsny gatunek jest tak stworzony, by ci, którzy chodzą wydeptaną ścieżką zawsze obrzucali kamieniami tych, którzy pokazują nową drogę.” – Voltaire

Podręczniki medyczne o szczepionkach

%d bloggers like this: